const i let w javascript (ES6) – kiedy ich używać

1253
views

Od kilku lat głośno było o wielkich zmianach w języku Javascript, które są wprowadzane w ramach standardu ES6. Jedną z najważniejszych i najpopularniejszych zmian to nowe słowa kluczowe pozwalające na deklarowanie zmiennych. Oprócz var doszedł jeszcze const i let.

W projekcie nad którym mam okazję pracować stopniowo zaczęliśmy zastępować starego dobrego var na nowe słowa kluczowe. Cały proces odbywa się w miarę naturalnie, i najczęściej po prostu zamiast var stosowany jest let, a w momencie gdy deklarujemy jakieś niezmieniające się wartości używamy const. Jakie to proste, nic tylko kodzić :joy:

Ostatnio jednak zaczęliśmy się zastanawiać czy wszyscy członkowie zespołu mają podobne podejście do nowych słów kluczowych i czy nie warto ujednolicić tych zasad. No i jak się okazuje sprawa nie jest taka oczywista jak się to mogło wydawać :smiley:

Na początek jednak małe przypomnienie…

Czym różni się let i const od var

Jeśli temat już jest dla Ciebie znany to możesz skoczyć do kolejnego punktu :smiley:

Ogólnie rzecz biorąc tradycyjne deklarowanie zmiennych przy pomocy słowa kluczowego var mogło powodować dziwne efekty uboczne w projektach realizowanych przez mniej doświadczonych programistów języka Javascript. Wiążą się z tym dwa aspekty, które różnią się od innych języków programowania: zakres zmiennych (scope) i hoisting.

Scope

Zmienna zadeklarowana wewnątrz funkcji jest widoczna tylko w jej obrębie.

Ale… Jeśli nigdzie nie zadeklarujemy zmiennej i mimo wszystko przypiszemy do niej wartość wewnątrz funkcji, to staje się ona globalnie dostępna…

Na szczęscie w tym wypadku rozwiązaniem jest użycie strict mode, którego polecam używać zawsze i wszędzie.

Zmienna zadeklarowana z użyciem var wewnątrz pętli lub w warunku jest widoczna na zewnątrz tego bloku.

I tutaj właśnie z pomocą przychodzą let i const, które zmieniają to działanie:

Hoisting

W sumie nie wiem czy to bug czy feature, ale jest możliwość przypisania wartości do zmiennej zanim zostanie ona zadeklarowana ze słowem kluczowym var. W moim odczuciu to strasznie głupie. Dlatego zawsze dbam aby wszystkie zmienne były deklarowane a początku bloku.

Dajmy przykład zachowania…

Możemy być pewni, że takie działannie przy użyciu słów kluczowych const albo let nie przejdzie.

Kiedy używać const, a kiedy let

Po krótkim przypomnieniu jakie są główne różnice między var, a const i let warto przejść do najważniejszej częsci tego posta, a mianowicie zastanowienia się kiedy używać każdego z tych słów kluczowych.

Na początek przyjmijmy zasadę numer 1, jeśli już piszemy aplikację zgodnie z ES6: Rezygnujemy z używania var. Od teraz możesz śmiało uznać var jako DEPRECATED i pozbywać się go sukcesywnie ze swojego projektu :smiley:

Ustaliliśmy główną zasadę, var to już historia.

const

Deklaracja zmiennej z użuciem const musi mieć przypisaną wartość, bo inaczej zostanie rzucony wyjątek:

Zadeklarowanej zmiennej typu prymitywnego, nie pozwoli zmienić już tej wartości.

Jednak w javascriptcie nic nie jest oczywiste :stuck_out_tongue:, tym razem też nie do końca const oznacza to samo co w innych językach programowania. Używając const nie deklarujemy stałej wartości, a stałą referencję. O ile deklarujemy zmienną z prymitywną wartością, np. typu Number to już jej nie zmienimy bo zostanie rzucony wyjątek. Ale jeśli deklarowana zmienna przyjmuje obiekt albo tablicę to możemy spokojnie zmieniać ich zawartość.

Tak naprawdę to wnosi ciekawe możliwości. Możemy dowolnie manipulować zawartością obiektu lub tablicy i mamy pewność, że ich referencja się nie zmieni. To znaczy, że możemy mieć pewność, że w żadnym miejscu tablica nagle nie zmieni się w null, Number lub cokolwiek innego. Dlatego do deklarowania obiektów i tablic powinniśmy używać słowa kluczowego const.

Trzeba odejść od myślenia, że const to jakaś zmienna konfiguracyjna lub coś w tym stylu co najczęściej deklarujesz DUŻYMI_LITERAMI na początku pliku. Dzięki temu, że const to zwykła zmienna posiadająca stałą referencję, stanowi dodatkowe zabezpieczenie przed efektami ubocznymi, które mogą nie zostać zauważone od razu. Staraj się stosować const jak najczęściej.

Jak stworzyć niezmienny obiekt?!

Są sytuacje, że chcemy aby obiekt lub tablica były całkowicie niemodyfikowalne, chociażby wtedy gdy chcemy je zastosować jako wspomniana wyżej „konfiguracja”. Możemy to załatwić funkcją Object.freeze, która nie pozwoli na żadną modyfikację.

let

Tak naprawdę temat został wyczerpany podczas opisywania słowa kluczowego const. Co tu więcej mówić… Używaj let wszędzie tam, gdzie zmienna musi być zmieniana (WAT? :stuck_out_tongue: W sensie mutable variable), czyli np. w pętlach.

Trzy podstawowe zasady

  1. Zapomnij o var.
  2. Tam gdzie to możliwe stosuj const.
  3. Jeśli już musisz to zadeklaruj zmienną z użyciem let.